Topstukken

Het museum heeft veel prachtige voorwerpen die niet altijd ‘gezien’ worden door de bezoekers. We vroegen aan onze vrijwillige medewerkers, die veel vaker in het museum zijn, hun favoriete museumstuk te kiezen.

Het Knopenbord

Het topstuk van Max Thurmer

Max Thurmer is sinds 1992 als vrijwilliger verbonden aan het Visserijmuseum en Museum Vlaardingen. HIj is werkzaam als rondleider en op de Balder. Zijn uitgesproken keuze voor het topstuk is gevallen op het momenteel in het museum tentoongestelde knopenbord. Die keuze is niet verwonderlijk, gelet op zijn relatie met de Oude Lijnbaan in Vlaardingen. Deze touwbaan van Thurmer heeft tussen 1611 en 1968 alle mogelijke lijnen en netten vervaardigd voor toepassingen in de beroeps- en pleziervaart. Tot dit schiemanswerk behoorde het splitsen van touw en maken van de meest ingewikkelde knopen.  Het knopenbord uit de collectie van Museum Vlaardingen etaleert eindproducten van het oude ambachtelijke touwslaan, zoals deze werd uitgevoerd totdat machines de splitsing en vervaardiging van lijnen uiteindelijk geheel overnamen. Wereldwijd zijn er honderden modellen van zeemansknopen bekend. Er zijn zelfs verenigingen die dit ambacht levend houden.
Foto van het knopenbord

Voor de sier
De knopen zijn te verdelen in sierknopen en functionele knopen en zelfs combinaties daarvan zoals bijvoorbeeld een apenklauwtje of Keesje. Dit is een bolvormige verzwaarde knoop aan het uiteinde van een hulplijntje, bedoeld om een zwaardere lijn of tros over te brengen die aan de hulplijn was gebonden. Zo’n apenklauwtje werd ook wel als hobby of uit commercieel oogpunt versierd als uiteinde aan een sleutelhanger. Op het knopenbord zijn 15 knopen bevestigd. Iedere knoop had een eigen toepassing aan boord en een eigen benaming zoals vlinderknoop, turkse knoop en grommer. Het bord is tussen 1970 en 1990 vervaardigd door L. Vreeswijk. De functionele knopen en lijnen waren aanvankelijk vervaardigd uit natuurlijke materialen zoals manilla, sisal, en gevlochten katoen voor toepassingen in de scheepvaart en hennep voor klimtouwen. Na de uitvinding van kunstvezels bleek dat deze tweemaal zo sterk waren als de natuurlijke vezels en veel minder onderhoud vergden. De opgekomen industrialisatie verdrong het handmatige ambacht van splitsen en knopen. Het kenniscentrum van Museum Vlaardingen heeft meerdere publicaties waarin de wondere wereld van de knopen wordt ontrafeld. Het topstuk van Max Thurmer is een herinnering aan het oude ambacht van touwslaan en schiemanswerk.

Tot slot een specifieke uitdrukking uit de touwslagerswereld zoals de opa van Max placht te zeggen: “Splitsen is goed na het rollen van de voet”, waarmee bedoeld werd dat een nieuwe gesplitste lijn pas gebruiksklaar was nadat die onder een schoen in elkaar was gerold.