Topstukken

Het museum heeft veel prachtige voorwerpen die niet altijd ‘gezien’ worden door de bezoekers. We vroegen aan onze vrijwillige medewerkers, die veel vaker in het museum zijn, hun favoriete museumstuk te kiezen.

De unster

Het topstuk van Leo Hoogendijk

donderdag 16 november 2017

Leo Hoogendijk is een ras-Vlaardinger en sinds 2010 vrijwilliger in ons museum. In deze functie digitaliseert hij de objecten die al in de collectie voorkomen en die nieuw worden aangeboden. Deze verzameling van een kleine 100.000 voorwerpen en documenten wordt door hem professioneel gefotografeerd of gescand voor het huisarchief en voor het delen met landelijke databases zoals Maritiem Digitaal. Een belangrijke vrijwilligersklus achter de schermen waarvoor nauwkeurigheid, geduld en fotografietalent vereist is.

Unilever

Vóór zijn pensionering werkte Leo vanaf de start van het bedrijf bij Unilever in Vlaardingen. In de fase van opbouw en het doorlopende proces was hij sterk betrokken bij de ontwikkeling van nieuwe onderzoeksmethoden. Leo zegt daarover: “Ik ben altijd geïnteresseerd en direct betrokken geweest in manieren om processen te analyseren en waar nodig te verbeteren met slimme oplossingen. Dat zie ik ook in mijn vrijwilligerswerk terugkomen. Het intrigeert mij hoe onze voorouders met eenvoudige materialen problemen hebben kunnen oplossen.” Vanuit deze gedachte is zijn keuze voor het topstuk gevallen op een object dat zich nu nog in het depot bevindt. Het is een unster, gemaakt van eenvoudige materialen en met een ingenieuze toepassingsmogelijkheid. Dit weegwerktuig is afwijkend van het bekende model - de langwerpige veerunsters - die voor de sportvisserij en markthandel worden gebruikt.

De unster bestaat uit een reep rond gebogen staal. Aan de buitenzijde zijn twee ringen en twee haken bevestigd. Binnenin het gebogen staal is een koperen schaalverdeling geklonken en het bijzondere daarvan is dat op de ene zijde een schaalverdeling tot 20 kilo en op de andere zijde tot 120 kilo is aangegeven. Ook op deze manier is dit unster afwijkend van de meer bekende langwerpige veerunsters die maar één schaalverdeling hebben.

Aan het uiteinde van het gebogen staal is een aanwijsnaald bevestigd die langs de schaalverdeling beweegt als een last wordt opgehangen. Op deze wijze konden lasten tot 20 kilo op een redelijk nauwkeurige wijze worden gewogen. Voor de zwaardere lasten werd met een minder nauwkeurige marge gewerkt. De truc is om de verschillende haken en ringen te gebruiken voor het werken met de beide schaalverdelingen.

De unster is volgens de website www.goudenzilverweging.nl een zogenaamd c-veerunster en vervaardigd in Duitsland. Op de unster staan twee woorden gegraveerd; ‘cjung’ en ‘killos’, een verwijzing naar de vervaardiger en de maateenheid. Aannemelijk is dat de unster in de 19e en 20e eeuw in gebruik is geweest, gezien de decimale maateenheid en de praktische uitvoering voor gebruik op de werkvloer. Het vakmanschap waarmee een paar stukjes metaal zijn omgevormd tot een multifunctioneel en handzaam weegwerktuig dwingt respect af.

Door de combinatie van eenvoud en vernuft is dit unster een terechte keuze als topstuk van Leo Hoogendijk in Museum Vlaardingen.