De favorieten van onze vrijwilligers

Het museum heeft veel prachtige voorwerpen die niet altijd ‘gezien’ worden door de bezoekers. We vroegen aan onze vrijwillige medewerkers, die veel vaker in het museum zijn, hun favoriete museumstuk te kiezen.

Portret van Louis van Gelderen

Het topstuk van Piet van der Heul

Piet van der Heul meldde zich in 2014 aan als vrijwilliger voor Museum Vlaardingen. Bij de aanloop van de inrichting van het nieuwe museum heeft hij zich in samenwerking met onder anderen Alex Poldervaart beziggehouden met de collectie en inrichting van het museum. Na de start van Museum Vlaardingen heeft Piet zich ingezet als vrijwilliger van de VVV en daarna als gastheer en medewerker voor de collectie. Hij apprecieert de sociale contacten met bezoekers van het museum, is erkend fysiek nummeraar van de collectie en houdt toezicht op het beheersen van de vochtigheid en temperatuur in het gebouw voor het behoud van de kwetsbare stukken.

Voor de keuze als topstuk twijfelde Piet van der Heul als liefhebber van de kunstgeschiedenis tussen het schilderij van de bomschuiten van Mesdag en het in 1929 geschilderde portret van de reder Louis van Gelderen door Han van Meegeren. Hij koos voor het werk van Van Meegeren vanwege de bijzondere verhalen van zowel Van Gelderen en van de kunstenaar.

Het verhaal achter Louis (Levi) van Gelderen.

De in Museum Vlaardingen aanwezige bronnen vermelden dat Louis van Gelderen van buiten de visserijwereld kwam. Hij had een financiële achtergrond, wist kapitaal aan te trekken en durfde te investeren. In 1894 kocht hij zijn eerste zeillogger en ontwikkelde zich als innoverend ondernemer. Het bijzondere aan Van Gelderen als reder was dat hij prominent meedeed aan de introductie van stoomloggers waardoor de opbrengsten van de visserij hoger werden in vergelijking met de visserij met zeilloggers.  In 1895 richtte hij de NV Visserijmaatschappij Vlaardingen (VMV) op en in 1900 de Onderlinge Verzekeringsmaatschappij “Vlaardingen”. Daarnaast bezocht hij internationale congressen en was enige tijd voorzitter van de gezaghebbende 'Reedersvereniging voor de Nederlandsche Haringvisscherij'.  Kortom een man die brede commerciële interesses had en bijzonder waardevol bleek voor de ontwikkeling in Vlaardingen door zijn vernieuwende invloed inzake de promotie van stoomloggers.

De VMV werd de grootste rederij in Vlaardingen. In 1929 droeg Van Gelderen het bedrijf over aan zijn compagnon Katan en enkele jaren daarna kwam de rederij in handen van de reder Dirk Kwakkelstein. Louis van Gelderen overleed in 1937 in ‘s-Gravenhage. In 1929 werd zijn portret vervaardigd door de toen nog redelijk onbekende schilder Han van Meegeren. Mogelijk is dit schilderij vervaardigd bij het afscheid van Van Gelderen van één van zijn ondernemingen. Het schilderij, dat prominent in een vitrine in Museum Vlaardingen geëxposeerd wordt, toont een zelfverzekerde, succesvolle reder en man van de wereld.

Portret Louis van Gelderen door schilder Han van Meegeren

Het verhaal van Han van Meegeren is op een andere manier fascinerend. 

De website van “Andere tijden” vermeldt dat Amerikaanse onderzoekers in 1945 in verslagen Duitsland de inboedel van Hermann Göring onderzochten op de aanwezigheid van roofkunst. Daarbij werd een aan Johannes Vermeer toegeschreven schilderij aangetroffen. Uit de documentatie bleek dat de schilder Han van Meegeren dit schilderij via-via aan Göring verkocht had. Van Meegeren werd in 1945 aangehouden als verdacht van collaboratie door het verkopen van Nederlands erfgoed aan de vijand en kon hiervoor een reële  vrijheidsstraf van 10 jaar tegemoet zien. Tijdens het strafproces bekende Han van Meegeren dat niet Johannes Vermeer maar hijzelf de maker van het bewuste schilderij was. Tot grote schrik van deskundigen, museumdirecteuren en de rest van kunstminnend Nederland verklaarde Van Meegeren nog veel meer schilderijen valselijk te hebben  vervaardigd. Hieronder ook het ook aan Johannes Vermeer toegeschreven schilderij “De Emmaüsgangers” dat hij in 1938 als topstuk voor een topprijs had verkocht aan Museum Boijmans.

Aanvankelijk werd de bekentenis van Van Meegeren niet geloofd en werd hij in de gelegenheid gesteld om onder toezicht een soortgelijk schilderij te vervaardigen. Hij slaagde cum-laude voor dit examen en werd tot een jaar gevangenisstraf veroordeeld vanwege het valselijk opmaken van schilderijen. Als motief voor zijn handelen bracht hij aan dat hij zich miskend voelde in de kring van kunstenaars uit zijn omgeving. Als prettige bijkomstigheid werd hij door de verkoop van de valselijk opgemaakte schilderijen een zeer vermogend man.  Nog voor het einde van die gevangenisstraf overleed Han van Meegeren in 1947. Het proces tegen Van Meegeren trok destijds de internationale belangstelling en zette menig kunstpaus in het hemd. Zijn criminele handel en wandel doet niets af aan de later algemeen erkende vakbekwaamheid van Han van Meegeren en het fraai uitgevoerde portret van Louis van Gelderen in Museum Vlaardingen is daar het bewijs van.   

Ook op dit topstuk mag Museum Vlaardingen trots zijn, gelet op het verhaal van de innoverende reder en de meestervervalser.