De boomstamkano

Het topstuk van Fred Smeets

Fred is één van die krachten die de broodnodige technische ondersteuning levert en daar als ex-systeembeheerder, vliegtuig- en automonteur de vaardigheid voor bezit. Vanaf 2013 heeft Fred zijn diensten aangeboden aan Museum Vlaardingen. Aanvankelijk als digitaliseerder en daarna als depotbeheerder. Hij is beschikbaar voor de meest uiteenlopende technische klussen, waaronder de zelfstandige opbouw van exposities.

Uit het riante aanbod van bijzondere objecten koos Fred voor de boomstamkano als zijn topstuk. Dat dit een terechte keuze is, wordt ondersteund door de stadsarcheoloog Tim de Ridder, die destijds in de pers de spectaculaire vondst van de kano duidde als internationale top ontdekking. Aanvankelijk werd aangenomen dat vóór het begin van de jaartelling de moerassen in het westen van Nederland nauwelijks bewoonbaar waren. De toevallige vondst in 1958 van een vuistbijl van 3000 v.Chr. in de Vlaardingse Zuidbuurt was de aanjager voor archeologische campagnes in deze stad. De opgravingen leverden vele verrassingen op waaruit bleek dat al vanaf 3900 v.Chr. gemeenschappen van jagers, vissers, verzamelaars en later veeboeren en landbouwers geleidelijk aan hun domicilie hadden gekozen in de delta rond Vlaardingen.

Boomstamkano

Eén van die campagnes werd in 2004 uitgevoerd nabij bedrijventerrein De Vergulde Hand. Hierbij stuitten de onderzoekers op een stuk hout, wat een kano bleek te zijn van 10.6 meter, uit één stuk gehakt uit een boomstam van een eik. De kano was door de gunstige samenstelling van de klei prima bewaard gebleven en kon in zijn geheel worden opgehaald. Daarna is hij geconserveerd om te voorkomen dat de verrotting zou gaan toeslaan.

De kano is een slank vaartuig, vervaardigd om in de ondiepe kreken te manoeuvreren. Daar waar te weinig ruimte was kon de kano voortgetrokken worden. Hiervoor was aan de voorzijde een oog aangebracht voor het touw. Er is een zichtbare brandplek, waarschijnlijk voor een vuur aan boord, en voor het comfort van de kapitein was een zitplaats gemaakt. Uit onderzoek bleek dat de kano dateert uit 680 v.Chr.

In 2018 is met soortgelijke primitieve werktuigen als in de ijzertijd een replica van de kano gemaakt en uitgetest in de Vlaardingse Vaart. Hier bleek dat de kano niet zomaar een provisorisch vervoermiddel voor een loslopende jager was, maar een praktisch onderworpen canalboat, ambachtelijk vervaardigd met primitief gereedschap. Mogelijk gebruikt voor vervoer van personen, landbouwgoederen en vee. De kano en de overige vondsten leverden het bewijs van een geleidelijk toenemende bewoning op de rivieroevers vanaf 3900 v.Chr. De delta bleek een dynamische delta.

Het topstuk van Fred Smeets is dus ook een internationale top ontdekking en daardoor een dubbel topstuk van Museum Vlaardingen.